Tve-t, 22 Janeiru 2024 Vaticano – Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, hala’o enkontru ofisiál dahuluk ho Papa Francisco iha Basílica Santa Marta, Sidade Vatikanu, Segunda ne’e, hafoin eleitu nu’udár Xefe Estadu Timor-Leste.
Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta hatete, Sua Santidade Papa Francisco konfirmadu ona hakarak atu halo vizita ofisiál mai Timor-Leste iha tinan ida ne’e nia laran.
“Amu Papa kontente ho Timor Leste nia hadomi no akompaña situasaun no konfirmadu hakarak vizita Timor-Leste iha tinan ida ne’e nia laran’’ dehan Prezidente Ramos-Horta hafoin sorumutuk.
Kona bá vizita ne’e tuir Prezidente Horta, markasaun data sei anúnsia ofisialmente hosi igreja katólika Timor hamutuk ho Santa Sé, maibé depende ba delegasaun hosi Vatikanu ne’ebé iha fulan Janeiru nia laran ne’e, sei to’o iha Dili hodi estuda mekanízmu sira liu-liu estuda lojistika no infrastutura ba vizita Sua Santidade nian.
Hafoin ko’alia kona-bá vizita Republika Demokratika Timor-Leste, líder rai rua ne’e diskute mós kona-bá situasaun mundiál inklui situasaun Myanmar. Hodi hakle’an análiza situasaun ba Amu Papa ne’ebé preokupadu tebes liga ho umanitária no militár ne’ebé la konsege manan funu ne’e.
Solusaun ba situasaun sira hotu, ne’ebé diskute iha diskusaun ne’e, mak mediasaun liu husi negosiasaun atu labele hamosu tan guerra sivíl ida ne’ebé pior, hanesan mós iha Gaza no Ukránia. Ko’alia mós iha enkontru ne’e kestaun dívida mundiál ba nasaun sub-dezenvolvidu sira inklui problema kiak iha mundu.
“Amu Papa apresia mós kona-ba relasaun entre igreja ho Estadu ne’ebé la’o ho independente no la interfere malu, maibé kolabora institusionalmente nu’udár Timor-oan. Hanesan Xefe Estadu sempre orgullu lori Timor ba mundu maske rai ne’e ki’ik maibé mundu koñese no nasaun barak konsidera,’’ dehan Ramos-Horta.
Prezidente Horta haklean, Amu Papa sempre akompaña aten-brani povu Timor nia luta ba independénsia, hatene mós sakrífisiu sira hotu inklui admirasaun ba Timor-Leste nia rekonsilisaun ho Indonézia ne’ebé lais liu tambá konsidera hanesan rekonsilisaun úniku iha mundu maske iha funu naruk nia laran.
Nune’e, Xefe Estadu esplika katak rekonsiliasaun ne’ebé akontese tanbá lideransa Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé dada ba luta no dada ba rekonsilisaun.
Atu hakotu, Prezidente Republika husu ba povu tomak atu reza ba Amu Papa nia saúde, nune’e bele vizita Timor-Leste iha fulan-klaran tinan ne’e nian.
Remata enkontru ho Papa Francisco, Prezidente Horta ho delegasaun kontinua enkontru ho Primeiru-Ministru Vaticano, Cardeál Pietro Parolin no Seretáriu Estadu Assuntu Relasaun Internasionál Vaticano, Archebispo Paul Richard Gallagher, hodi haklean diskusaun ba planu vizita Amu Papa nian iha tinan ne’e.
Iha vizita ofisiál ne’e, Xefe Estadu akompaña hosi, Ministru Negósiu Estranjeiru, Bendito Freitas, Embaixadora Timor-Leste ba Santa Sé, Cheloé Tilman Dindo, Xefe Casa Civíl Prezidénsia Repúblika, Jesuína Maria Ferreira Gomes, Assesór Relasaun Internasionál Prezidénsia Repúblika, Nelson dos Santos.
Timor-Leste nu’udar Nasaun ki’ik ida ne’ebé maioria relijiaun katólika, no sai ezemplu hodi promove nafatin toleránsia entre relijiaun no liberdade Relijiaun iha nasaun sira, iha rejiaun ASEAN no kaer metin prinisípiu hametin dame, hodi tane aas konseitu no prinisípiu Fraternidade Umana ne’ebé Papa Francisco hamutuk ho Grande Imam Caero, Profressor Al Tayep promove ba mundu tomak.
Fontes Mídia PR
