Reprtajen : Lidia Amaral
Tve-t, Kuarta- feira (06/03/2024)Dili – Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosial (SECOMS, sigla portuges) hamutuk ho Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEC, sigla portuges) realiza formasaun ba jornalista sira husi instituisaun publika no privada, nain ba midia sira, Radiu Komunidade, Asosiasaun Jornalista sira, Sentru Infonmasaun Suku, Konsellu Imprensa, sosiedade sivil, parseiru SECOMS nian no entidade relevante sira seluk.
Formasaun ne’e hala’o iha kuarta-feira, loron 6 fulan-marsu tinan 2024, iha Otel Novo Turismo-Ditino-ebjetuu atu hasa’e konesimentu partisipante sira-nian kora-ba politika ASEAN nian iha drea informasaun no midia, servisu kooperasaun ASEAN nian iha setor infonmasau1 no midia no planu estratejiku ASEAN iha parte informasaun no midia tinan 2016-2025.
Formador ba formasaun ida ne’e mai husi Sekretariadu ASEAN ba Divizaun Kultura no Informasaun (Culture and Information Division).
“Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial, Expedito Dias Ximenes, hateten haree husi perpestiva midia nian, adezaun Timor-Leste ba ASEAN importante tebes tanb2 Timor-Leste bele hetan oportunidade atu hola parte iha atividade rejional sira ne’ebe iha relasaun ho setdr komunikasaun sosial no bele promove interkambiu midia ho paiz membru sira tanba Timor-Leste hanesan nasaun foun no kiik ida, ha ne’ebe dezenvolvimentu midia sei iha prosesu nia laran nune’e presija apreende hamutuk ho estadu membru sira seluk ne’ebe avansadu ona iha teknolojia informasaun,”Dehan Expedito Loro Dias Ximenes ba jornalista sira iha salaun Novu Turismu(06/03).
Governante ne’e afirma ho transformasaun dijital sei Ia limita kobertura midia tantu konvensional no m6s iha plataforma dijital, maibe ita mos tenke konsiente katak he avansu teknolojia iha era dijital maka ita sei hasoru dezafiu oioin bainhira Timor-Leste sai membru ASEAN tanba sei iha kompetisaun ne’ebe boot entre midia sira, liuliu midia sira ne’ebe avansadu ona iha palz membru ASEAN nia, ho midia sira ne’ebe-sei iha prosesu dezenvolvimentu nia laran. Tanba ne’e, relasiona ho preparativu sira ba integrasaun Timor-Leste nian ba organizasaun intemasional ne’e, preparasaun iha setor midia mos sai nu’udar prioridade jiuliu presija hadi’a kondisaun infraestrutura instituisaun midia sira-nian.
promove kapasitasaun ba jornalista sira no midia sira tenke respeita nafatin kodigu etiku jornalizmu Timor-Leste nian inklui regulamentu intemasional no rejional kona-ba midia nian.
Maske nune’e, ezekutivu ne’e reforsa katak ho adezaun Timor-Leste nian ba ASEAN sei f6 benefisiu bo’ot ba set6r komunikasaun sosial tanba bele kofese avansu midia iha nasaun seluk hodi sai hanesan referensia ba dezenvolvimentu midia iha Timor-Leste.
“Ho avansu dijital no era dijital oras ne’e dadaun com certeza ita Ia iha ona limite, Ia iha ona fronteira iha ita-nia kobertura midia konvensional no mos plataforma dijital sira. Maibe, ita mos tenke sente katak ho avansu teknolojia ne’ebe oras ne’e dadaun ita atravessa, iha m6s dezafiu bainhira ita sai membru ASEAN tanba kompetisaun sei makaas liu, kompetisaun entre midia liuliu midia sira ne’ebe forte iha nasaun membru ASEAN ne’ebe uluk sira-nia dezenvolvimentu midia makas tebtebes ona ho ita sira ne’ebe foin hahu, foin iha prosesu dezenvolvimentu nia laran, com certeza ita tenke sente iha dezafiu barak,”tehnik nia.
Tanba ne’e, preparativos sira atu adere ba ASEAN hanesan estadu ida tama ba iha estadu sira seluk, midia mos tenke prepara an ati bainhira ita sai membru ASEAN kompetisaun midia ne’ebe sei forte liutan ho avansu ne’ebe midia sira seluk iha nasaun membru sira iha ona maka ita presija prepara an agora, infraestrutura tenke forte, kapasitasaun ba jornalista no m6s midia tenke sai midia ne’ebe respeita nafatin kodigu etika jornalista ne’ebe iha no nafatin respeita regulamentu internasional no rejional ne’ebe regula kona-ba midia. Maibe, benefisiu bo’ot ne’ebe ita bele hetan maka ita bele kofese realidade avansu iha nasaun seluk nune’e ita bele lori infonmasaun sira ne’ebe ita hetan liuhusi kobertura ne’ebe ita halo iha nasaun sira seluk ne’ebe avansadu iha rejiaun ASEAN nian bele lori mai f6 sai fiia-fali iha ita-nia nasaun ne’ebe foin dezenvolve.














