Tve-t, Segunda feira 04/03/2024 : Dili – Ministra Reinu Unido ba Indo-Pasifiku, Anne- Marie Trevelayan hala’o enkontru ho Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hodi deskute kooperasaun diplomatiku rai rua nian.
Ministra Anne- Marie Trevelayan esplika, enkontru ho PM Xanana halo diskusaun ne’ebé importante kona-ba dalan atu haforsa kolaborasaun iha área oi-oin, inklui apoia preparasaun Timor-Leste nian ba adezaun ASEAN, dezenvolvimentu ekonómiku Timor-Leste nian, saúde no nutrisaun.
“Ohin, ha’u mós kontenti atu anunsia intensaun Governu Reinu Unidu nian hodi loke fila fali ambaxada Reinu Unidu nian iha Dili – ne’e hatudu kompromisu Reinu Unidu nian ba povu Timor-Leste. Ita nu’udar belun ho relasaun ne’ebé forti. Ha’u orgullu katak servisu ami nian bele hadi’ak ba moris Timoroan tomak. Tanba ne’e, absolutamente importante ba Reinu Unidu atu iha prezensa permanente iha Timor-Leste,”tenik Ministra Anne-Marie.
Reativasaun ambaxada británika permanente iha Dili sei marka faze importante ba relasaun bilateral ne’ebé forti liu entre nasaun rua ne’e hodi intensifika servisu hamutuk entre nasaun rua ne’ebé iha ona durante tinan rua ba kotuk ne’e, inklui vizita resente husi Prezidente Ramos-Horta ba Reinu Unidu iha Janeiru 2024.
“Ha’u iha esperansa boot atu Estadu Unidu Britániku estabelese sedu Embaixada Británika iha Dili hodi kontinua relasaun di’ak entre Reinu Unidu ho Timor-Leste, hodi suporta ba dezenvolvimentu ekonomiku no prosperidade ba Timor-oan tomak. Obrigadu wa’in,” nia agradese.
Iha Fatin Hanesan Embaixadór Reinu Unidu ba Timor-Leste rezidensia iha Jakartá-Indonézia, Dominic Jermey mos agradese tamba Reinu Unidu anùnsiu intensaun reativa ninia embaixada iha Timor-Leste iha hahú kedas iha tinan 24 liu ba kotuk
Alende ne’e Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão argumenta Governu Reinu Unidu hakarak hametin kooperasaun ho Timor-Leste no sei reativa sira nia Embaixada Britániku permanente iha Dili, Timor-Leste.
“Ministra Anne- Marie Trevelayan mai hodi espresa la’ós de’it solidaridade mai iha Timor-Leste, maibé mós atu ka’olia kona-ba ninia servisu. Imi hotu hatene katak, Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta ba too Reinu Unidu hasoru mós Ministra Anne-Marie Trevelyan, kontinua kedas enkontru ho Sekretáriu Estadu ba Asuntu Esternu, ba Commonwelt no Dezenvolvimentu Reinu-Unidu, David Cameron, iha edifísiu MNEK Reinu-Unidu hodi deskute asuntu sira ne’ebé sira sempre ajuda ita,tanba ita nia Timor-oan besik rihun-40 liu ba servisu iha Reinu Unidus no agradese teb-tebes sira ba ho pasaporte Portugés, mais Reinu Unidu simu sira hanesan Timor-oan. No hosi Ministériu Justisa mós sei haruka tekniku ida ba Reinu Unidu hodi ajuda Timoroan sira ne’ebé problema barak ho pasaporte liu prazu. Ne’ebé ha’u agradese tebes ba Ministra sira hakarak apoia ita iha área oin-oin, apoia ba ASEAN no apoia ba edukasaun, saúde, nutrisaun no seluk tan” dehan Primeiru Ministru Xanana akompaña ho Ministra Anne- Marie Trevelayan liu hosi konfrensia imprensa konjunta, iha salaun Gabinete Fronteira Maritima no Terrestre, Palasiu Governu, Dili.
Xefe Governu IX Governu Konstitusionál konsidera ho reativasaun embaixada ne’e sei fasilita di’ak liután Timor-oan rihun ne’ebé ba buka esprensia servisu ho matenek oin-oin atu kontribui ba dezenvolvimentu nasaun doben Timor-Leste.
Iha fatin hanesan, Ministra Reinu Unido ba Indo-Pasifiku, Anne- Marie Trevelayan agradese iha tinan kotuk hala’o vizita mai Timor-Leste no ohin vizita dala ida tan hodi reafirma sira nia apoia ba Timor-Leste iha setór importante ne’ebé estabelese hosi nasaun rua.
“Lokraik di’ak. Exselénsia Primeiru Ministru Xanana Gumão, membru média hotu-hotu. Ami senti kontenti mai iha fatin ida ne’e. Ami kontenti atu mai fila fali iha rai furak ida ne’e. Ida ne’e mak ha’u nia vizita ba daruak iha Timor-Leste, nasaun ida ne’ebé importante liu ba Reinu Unidu. Wainhira ha’u vizita iha fulan Outubru liuba, ne’e mak vizita ministeriál dahuluk husi Reinu Unidu hafoin independensia Timor-Leste nian,” dehan Ministra Anne- Marie.
Nasaun rua ne’e nu’udar belun di’ak ona iha tempu barik, no Reinu Unidu sai ona umaba Timor-oan lubun iha rai liur. Rai rua ninia prioridade sir aba dezenvolvimentu, politika no seguransa aliña ona. Reinu Unidu hakarka apoia Timor-Leste atu kontinua dezenvolve hanesan nasaun ida ne’ebé estavél no prósperu no Reinu Unidu sei kontinua apoia ba progresu Timor-Leste nian hodi sai membru kompleitu iha ASEAN.














